Chùa Bạch Sa – Bình Định

1
36
  • Tên gọi :  Chùa Bạch Sa, Bạch Sa Tự.
  • Tọa lạc: số 35 đường Biên Cương, phố Ngô Mây, thành phố Quy Nhơn.
  • Năm xây dựng : 1918
  • Người xây dựng : Thiền sư Như Huệ – Hoằng Thông.

Tam quan chùa Bạch Sa.

CHÙA BẠCH SA TỪ TRIỆU KIẾN ĐẾN NAY
Nguyên thủy chùa tọa lạc phường 3 thôn Cẩm Thượng, trên khu đất của một Tỳ kheo Ni húy Trừng Nga tự Giải Châu cúng cho Thiền sư Như Huệ Hoằng Thông vào năm Đinh Tỵ (1917), nhà Sư nầy xuất lực cùng bổn đạo địa phương xây dựng nên ngôi Già lam xây gạch lợp ngói, lạc thành rồi khai sơn vào năm Mậu Ngọ (1918), đặt tên là Bạch Sa Tự.
Chùa được triều đình Huế ban biển Sắc tứ vào năm Bảo Đại thứ 13 (1938), biển Sắc tứ không còn, hiện còn bản trích lục của Bình Phú Tổng đốc ký ngày 12 tháng 9 năm Bảo Đại 13 (1938) (xem phụ lục số 6).
Năm 1963, vì nhu cầu mở rộng phi trường Quy Nhơn, chùa nằm trong vùng bị giải tỏa, nên bắt buộc thiên di tới khu đất được cấp tại khu 6 Quy Nhơn (nay là chỗ mà chùa đang tọa lạc). Đệ tử của Tổ khai sơn là trụ trì Giác Nguyên thực hiện dời chùa, xây dựng Tự sở rồi lạc thành trong năm.
Năm 1996, đệ tử của Thượng tọa Giác Nguyên là Thiền sư Đồng Trụ, đương kim trụ trì xây Tam quan và tái thiết Chánh điện như hình ảnh ghi nhận trong bài.

KIẾN TRÍ TỔNG QUAN
Trước chùa có Tam quan, xây đơn giản nhưng có vẻ đẹp thanh nhã. Giữa cổng chính có tượng bàn tay chuyển pháp luân, dưới tượng là bảng hiệu chùa đắp bằng Quốc ngữ, trên mặt hai trụ chính có liễn:
誰 為 門 外 人 漫 說 仁 山 和 智 水
能 作 道 中 者 閒 談 明 月 印 禪 關
Phiên âm:
Thùy vi môn ngoại nhân, mạn thuyết nhân sơn hòa trí thủy,
Năng tác đạo trung giả, nhàn đàm minh nguyệt ấn thiền quan.

Dịch nghĩa:
Ai người ngoài cửa nói nhiều về người nhân ưa chơi núi, người trí thích chơi nước?
Thường làm người giữa đường, rảnh rỗi bàn việc trăng sáng in cửa thiền.
Hai bên trụ biên có câu liễn:
道 可 道 即 謂 非 常 夢 幻 程 前 奔 過 客
名 無 名 貴 乎 靜 樂 真 空 門 裡 任 行 人
Phiên âm:
Đạo khả đạo tức vị phi thường, mộng huyễn trình tiền bôn quá khách,
Danh vô danh quý hồ tịnh lạc, chơn không môn lý nhậm hành nhân.
Dịch nghĩa:
Đạo mà có thể diễn tả được thì không phải là đạo vĩnh cửu bất biến, trò đời như giấc mộng bày trước mắt người khách vội qua trước ngõ,
Cái tên không có tên để gọi sao cho bằng sự vắng lặng hoàn toàn, yên vui hoàn toàn của cảnh giới Niết Bàn, bên trong cửa, cái rỗng không chân thật nhận lấy người đi đường.
Câu số 1, nửa sau vế trước dùng chữ trong Luận ngữ dẫn lời Đức Khổng Tử: “Nhân giả nhạo sơn, trí giả nhạo thủy” = người có lòng ưa chơi núi, kẻ mưu trí thích chơi nước.
Câu số 2, cả hai vế đều mượn chữ trong Đạo Đức Kinh của Lão Tử: “Đạo khả đạo phi thường đạo….Vô, danh thiên địa chi thủy” = Đạo diễn tả được không phải đạo vĩnh cửu…”Không” là tên gọi bản thủy của trời đất.
Tác giả hai câu nầy là Hòa thượng Kế Châu đã viên tịch.
Bên trong ngõ, qua khỏi vuông sân trước là tới chánh điện.
Chánh điện là một ngôi nhà ngang, hướng Đông Nam, dài 8m, rộng 6m kể cả hè, cao 8m, tường xây gạch, mái chái điệp ốc, đứng trên chân đế cao 1m, hai bên có lầu chuông, lầu trống.

Toàn cảnh chùa Bạch Sa.

Bên trong chánh điện, tượng Đức Bổn Sư được tôn trí trên bệ thờ ở gian giữa, hai bên có câu liễn:
白 海 澄 波 星 月 具 呈 真 界 眼
沙 門 雲 靜 山 河 全 露 法 王 身
Phiên âm:
Bạch hải trừng ba, tinh nguyệt cụ trình chân giới nhãn,
Sa môn vân tịnh, sơn hà toàn lộ pháp vương thân.
Dịch nghĩa:
Biển trắng sóng trong, đáy nước trăng sao chân nhãn hiện,
Cửa chùa mây lặng, giữa vùng sông núi pháp thân bày.
Phương trượng và nhà Tổ ở phía sau Chánh điện.
Trong nhà Tổ, gian giữa thờ Tổ khai sơn và vị trụ trì tiền nhiệm, hai bên thờ linh. Tại đây có câu liễn:
四 七 西 乾 丞 祖 道
二 三 東 震 紹 宗 風

Chánh điện chùa Bạch Sa.

Phiên âm:
Tứ thất Tây càn thừa Tổ đạo,
Nhị tam Đông chấn thiệu tông phong 2
Dịch nghĩa:
Hai tám vị Tây Thiên thừa truyền đạo Tổ,
Chẵn sáu ngài Đông Độ nối giữ nếp nhà.
Tăng phòng, Trai phòng và Trù phòng ở phía Đông.
Tháp Tổ khai sơn ở trong vườn chùa, phía hữu Chánh điện.

 2Cu liễn vế trước nói về 28 vị tổ Thiền tông Thiên Trúc, bắt đầu từ ngài Ma-ha-ca-diếp đến ngài Bồ-đề-đạt-ma. Vế sau nói tới 6 vị tổ Thiền tông Trung Hoa, bắt đầu từ ngài Bồ-đề-đạt-ma tới ngài Huệ Năng. Vế trước có từ Càn là tên quẻ Càn , phương vị quẻ này ở Tây Bắc, trỏ Thiên Trúc. Quẻ này đứng đầu 8 quẻ nên cũng nhằm chỉ nơi đầu tiên phát sinh Phật giáo Thiền tông. Vế sau có chữ Chấn là tên quẻ Chấn, phương vị quẻ này ở hướng Đông, trỏ Trung Hoa. Lời thốn quẻ nầy viết: Chấn hanh…chấn kinh bách lý, nghĩa là: sấm động thì hanh thông…sấm động trăm dặm, tác giả dẫn dụng hàm ý: Phật giáo Thiền tông từ Thiên Trúc truyền sang Trung Quốc thì phát triển rực rỡ.
Tổ đường chùa Bạch Sa.
TRỤ TRÌ CHÙA BẠCH SA TRẢI CÁC ĐỜI
1. Tổ khai sơn: Thiền sư Như Huệ Hoằng Thông (có tiểu sử riêng).
2. Trụ trì:  Thiền sư Thị Niệm, pháp tự Giác Nguyên, pháp hiệu Từ Năng, đời pháp thứ 42 kệ phái Minh Hải Pháp Bảo, đệ tử Hòa thượng Như Huệ Hoằng Thông.
Sư thế danh Lê Hồ, sinh năm Tân Hợi (1911) tại thôn An Chánh, huyện Bình Khê (nay là huyện Tây Sơn).
Năm 1918 xuất gia tại chùa Bạch Sa do Hòa thượng Hoằng Thông thế độ. Học Bổn sư một thời gian rồi ra Huế học tại các Phật học đường Trúc Lâm, Tây Thiên. Thọ đại giới tại Huế.
Làm trụ trì chùa Bạch Sa từ năm 1958. Phụ trách dời chùa Bạch Sa đến địa điểm hiện nay.
Viên tịch tại chùa Bạch Sa vào ngày mồng 7 tháng 3 năm Mậu Thìn (1988), thế thọ 77 tuổi dương tức 78 tuổi âm. Xuất gia 70 năm. Nhập tháp tại bên tả chánh điện chùa Bạch Sa.
Long vị thờ tại nhà Tổ, lòng vị ghi:
臨 濟 四 十 二 世 遷 移 再 設 敕 賜 白 沙 寺 諱 是 念 字 覺 源 號 慈 能 上 座 蓮 座
Phiên âm: 
Lâm Tế Tứ Thập Nhị Thế Thiên Di Tái Thiết Sắc Tứ Bạch Sa Tự Húy THỊ NIỆM Tự GIÁC NGUYÊN Hiệu TỪ NĂNG Thượng Tọa Liên Tòa.
Dịch nghĩa: 
Tòa sen của Thượng tọa pháp danh Thị Niệm, Pháp tự Giác Nguyên, Pháp hiệu Từ Năng, đời pháp thứ 42 tông chánh Lâm Tế, trụ trì thiên di tái thiết chùa Sắc tứ Bạch Sa.
3. Đương kim trụ trì: Thiền sư Đồng Trụ, tự Thông Quang, hiệu Chánh Tri, đời pháp thứ 43 kệ phái Minh Hải Pháp Bảo, đệ tử Thượng tọa Giác Nguyên, kế vị Sư phụ làm trụ trì chùa Bạch Sa sau khi Bổn sư quy tịch năm 1988.
Sư thế danh Lê Công Cứ, sinh năm 1947 tại xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước, con ông Lê No và bà Ngô Thị Ô.
Năm 1964, xuất gia tại chùa Bạch Sa do Thượng tọa Giác Nguyên thế độ, lúc đó Sư vừa tròn 17 tuổi.
Năm 1974, Sư thọ Đại giới tại giới đàn chùa Huệ Nghiêm, Sài Gòn do Hòa thượng Hải Tràng làm Đường đầu.
Từng tu học tại các Phật học viện Nguyên Thiều, Phật học viện Hải Tràng. Về văn hóa tốt nghiệp cấp 3, về Phật học thì trình độ Cao đẳng Phật học.
Sau năm 1975, Sư trở về Bình Định nhận trụ trì chùa Tòng Lâm ở xã Phước Hiệp, huyện Tuy Phước.
Năm 1988, Bổn sư quy tịch, Sư được di chúc làm trụ trì chùa Bạch Sa từ ấy đến nay. Sư hiện làm Phó đại diện Phật giáo thành phố Quy Nhơn.

1 BÌNH LUẬN

BÌNH LUẬN

Please enter your comment!
Please enter your name here